بیماری های قابل انتقال بین انسان و حیوانات (زئونوزها) به بیماری‌های عفونی گفته می‌شود که بین جانوران (عموماً مهره‌داران) و انسان به صورت طبیعی قابل انتقال هستند.این بیماری‌ها می‌توانند توسط عوامل مختلفی از جمله ویروس‌ها، باکتری‌ها، قارچ‌ها، انگل‌ها و پریون‌ها ایجاد شوند. از مهمترین این بیماری ها که در کشور ما وجود دارد، می توان به تب مالت، سالک، هاری، سیاه زخم، کیست هیداتیک ، لپتوسپیروز و تب خونریزی دهنده کریمه کنگو اشاره کرد. از طرف دیگر به دلایل مختلف، خطر ورود بیماری های دیگر مانند جنون گاوی، تب دره ریفت، آنفلوانزای پرندگان و… را نباید نادیده گرفت. براساس گزار شهای سازمان بهداشت جهانی، از میان عوامل بیماری زای عفونی، ۶۰ درصد از حیوانات به انسان منتقل میشوند واز میان ۱۵۶ بیماری نوپدید شناخته شده در انسان، ۷۵ درصد آن از بیماریهای قابل انتقال بین انسان و حیوان هستند. این بیماری‌ها می‌توانند تأثیرات جدی بر سلامت انسان داشته باشند و برخی از آنها حتی می‌توانند کشنده باشند. برای پیشگیری از ابتلا به این بیماری‌ها، رعایت بهداشت شخصی، پرهیز از تماس با حیوانات آلوده اهلی و وحشی یا  واکسیناسیون حیوانات اهلی و مصرف فرآورده‌های دامی سالم توصیه می‌شود.

حیوان گزیدگی از آسیب های جدی است که منجر به بیماری هاری می شود، در سال ۱۴۰۳، ۴۰۹۲۲۱ مورد (میزان بروز ۴۷۶ در صد هزار نفر)در کشور شناسایی شد که همه آن ها برای انجام اقدامات پیشگیری شامل شستشوی محل گزش و تزریق واکسن و سرم به واحد های مراقبت و پیشگیری از هاری مراجعه کرده اند. بیشترین موارد حیوان گزیدگی در استان تهران و بعد از آن در استان های گیلان و مازندران و گلستان اتفاق افتاده است. در این سال ۲۴ مورد ابتلا به هاری که منجر به مرگ شده است شناسایی شد. متاسفانه تعدادی از این موارد پس از حیوان گزیدگی یا به مراکز خدمات جامع سلامت مراجعه نکرده  و یا مراحل درمان و واکسیناسیون را به طور کامل انجام نداده اند. بیشترین موارد مبتلا به هاری در استان مازندران سپس گیلان ، البرز و کرمان گزارش شده است ولی امکان بروز آن در همه استان ها وجود دارد.

تب خونریزی دهنده کریمه کنگو (CCHF) از عفونت های ویروسی در کشور می باشد که از طریق گزش کنه یا ذبح غیر بهداشتی دام و قطعه قطعه کردن گوشت یا تماس با ترشحات و خون بیمار مبتلا اتفاق می افتد. در سال ۱۴۰۳،   ۷۹ مورد تشخیص داده شده و ۵ مورد از آنها منجر به مرگ شده است. بیشترین موارد بیماری در استان سیستان و بلوچستان و کرمان اتفاق افتاده است. مهمترین اقدام پیشگیری ذبح دام در کشتارگاه و عدم دستکاری کنه و مراجعه فوری در موارد مبتلا به تب در موارد تماس ذکر شده می باشند.

تب مالت از بیماری های عفونی باکتریایی شایع در کشوراست که مهمترین راه ابتلا آن استفاده از فراورده های لبنی غیر پاستوریزه و غیر بهداشتی و تماس با دام ها می باشد. ۱۹۹۷۲ مورد (میزان بروز ۲۳ درصد هزارنفر)در سال ۱۴۰۳ ، در کشور شناسایی شده است که بیشترین موارد در استان های خراسان رضوی و آذربایجان غربی و شرقی و اردبیل گزارش شده است. پیشگیری از ابتلا به این بیماری علاوه برمصرف فراورده های لبنی پاستوریزه و استفاده از فراورده های دامی مورد تایید سازمان دامپزشکی ،واکسیناسیون دام ها برعلیه بروسلوز در دام توسط دامداران می باشد.

لیشمانیوز پوستی(سالک) از طریق گزش پشه خاکی منتقل می شود و در ۱۹ استان کشور بومی است. ۸۲۶۷ مورد(میزان بروز ۱۰ در صدهزار نفر) در سال ۱۴۰۳،  شناسایی شده است بیشترین موارد از استان های اصفهان، خراسان رضوی و فارس گزارش شده است. متاسفانه موارد بیماری در سایر استان ها هم به دلیل مسافرت به استان های آلوده شناسایی شده است . حدود ۲ ماه پس از گزش پشه خاکی یک جوش کوچک ایجاد شده و ایجاد زخم می نماید. در صورت ایجاد هر ضایعه پوستی بیش از ۱۰ روز به مراکز خدمات جامع سلامت برای تشخیص و درمان رایگان مراجعه کنند.

سیاه زخم نیز در ایران بومی است عمدتا به دنبال تماس مستقیم با داشتن جراحت پوستی با دام آلوده و یا مصرف گوشت و فرآورده  آلوده و یا تنفس هوای آلوده بخصوص در اصطبل دارای دام بیمار در انسان ایجاد بیماری می کند.  شایعترین شکل بیماری سیاه زخم پوستی است ولی موارد گوارشی و تنفسی حتی با درمان میزان مرگ و میر بالا دارد. در سال ۱۴۰۳ ،  ۱۴۲ مورد مبتلا به سیاه زخم پوستی ثبت شده است بیشترین موارد از استان های آذربایجان غربی ، اصفهان و  چهار محال و بختیاری شناسایی شده است و همگی بهبود یافته اند.

لپتوسپیروز عفونت باکتریایی است که مخزن اصلی آن موش ها و سایر حیوانات می باشند. این بیماری در کشاورزان به ویژه شالیکاران شایع می باشد و موارد مبتلا  از طریق تماس پوست با آب آلوده (شستشوی دست و صورت یا قدم زدن در آب و یا شنا) یا مصرف آن یا تماس پوست با خاک آلوده می باشد. موارد مبتلا در سال ۱۴۰۳،  ۷۰۶ مورد شناسایی شده است. که بیشترین موارد از استان های گیلان، مازندران و گلستان و خوزستان گزارش شده است.  رعایت نکات بهداشتی در هنگام تماس با آب و مصرف آن بسیار مهم است.

مارگزیدگی از آسیب های شایع در کشور می باشد که در سال ۱۴۰۳، ۸۳۸۹ مورد(میزان بروز۱۰ در صدهزارنفر) شناسایی شد و موجب مرگ ۵ مورد شده است. بیشترین موارد در استان های سیستان و بلوچستان، خوزستان و کرمان اتفاق افتاده است. در صورت مارگزیدگی بلافاصله به نزدیکترین مرکز خدمات جامع سلامت و یا بیمارستان مراجعه کرد.

عقرب زدگی در ایران دارای میزان بروز بالا می باشد به طوری که در سال ۱۴۰۳ ،  ۸۱۴۰۶ مورد (میزان بروز ۹ در صدهزارنفر)عقرب زدگی با ۴ مورد مرگ شناسایی شده است. بیشترین موارد از خوزستان، سیستان و بلوچستان، کرمان و هرمزگان گزارش شده  است.  در صورت عقرب زدگی بلافاصله به نزدیکترین مرکز خدمات سلامت و یا بیمارستان مراجعه کرد.